sobota, 7 marca 2020

Źródła dochodów gminy

podrozdział pracy dyplomowej


Gminy uzyskują dochody z rozmaitych źródeł. System źródeł dochodów gmin określany jest przez państwo. W myśl art. 167 ust. 2 Konstytucji RP dochodami jednostki samorządu terytorialnego są ich dochody własne oraz subwencje ogólne i dotacje celowe z budżetu państwa. Przepis ten określa więc podstawowe kategorie źródeł dochodów gmin.
     „...uznać należy, iż „dochody własne” – to takie, do których gminom przysługuje prawo podmiotowe, skutkujące erga omnes i podlegające ochronie sądowej, zarówno na gruncie prawa cywilnego, jak i publicznego. A contario więc „subwencje i dotacje” nie stanowiące dochodów własnych to takie, które praw podmiotowych dla samorządu nie stwarzają. Te więc dotacje i subwencje, które są gwarantowane ustawowo, jako związane z wypełnianiem zadań publicznych – wchodzą w skład pojęcia „dochodów własnych” (np. subwencje ogólne). Te zaś, które takich praw nie stwarzają mieszczą się w tej drugiej grupie „dotacji i subwencji” – np. dotacje celowe na zadania własne. Ta nieprecyzyjność języka prawnego Małej Konstytucji stwarza wielkie niebezpieczeństwo dla ochrony praw podmiotowych samorządu, w tym zakresie, zwłaszcza wobec faktu niestabilności podstaw finansowych gmin”[1].
Źródła dochodów gmin powinny być wydajne i jednocześnie stabilne ze względu na specyfikę potrzeb lokalnych, wymagających finansowania w sposób ciągły. Zapewnia to gminom względną niezależność finansową od państwa, a z drugiej strony umożliwia prowadzenie racjonalnej gospodarki finansowej w dłuższej perspektywie.

KLASYFIKACJA DOCHODÓW GMIN:

I.                   DOCHODY Z PODATKÓW I OPŁAT:
1)      Wpływy z podatków:
a)      od nieruchomości,
b)      rolnego,
c)      leśnego,
d)     od środków transportu,
e)      od spadków i darowizn,
f)       od posiadania psów,
g)      od działalności gospodarczej osób fizycznych, opłacanej w formie karty podatkowej,
2)      Wpływy z opłat:
a)         lokalnych:
§  targowej,
§  miejscowej,
§  administracyjnej,
b)        skarbowej,
c)         eksploatacyjnej, uiszczanej na podstawie prawa górniczego,
d)        koncesyjnej;

II.                DOCHODY Z MIENIA KOMUNALNEGO:
1)      dochody z majątku gminy (terenów i gruntów, budynków, wyposażenia i innych aktywów), którymi są:
a)      wpływy z najmu i dzierżawy lokali, budynków, gruntów lub innych rzeczy, bądź praw będących własnością gminy,
                        b)  opłaty z tytułu oddania gruntu w użytkowanie wieczyste,
                 opłaty adiacenckie,
            c)  opłaty za niezabudowanie lub za niezagospodarowanie gruntów w czasie,
            d)  opłaty za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej,
                 wpływy ze sprzedaży nieruchomości stanowiących własność gminy,
2)      dochody realizowane przez komunalne jednostki budżetowe oraz wpływy  innych komunalnych jednostek organizacyjnych;

III.             UDZIAŁY W PODATKACH STANOWIĄCYCH DOCHÓD BUDŻETU PAŃSTWA W NASTĘPUJĄCYCH WYSOKOŚCIACH:
1)  27,6% wpływów z podatku dochodowego od osób fizycznych,
                  2)  5% wpływów z podatku dochodowego od osób prawnych i jednostek nie mających
                       osobowości prawnej, mających siedzibę na terenie gminy;

IV.             SUBWENCJE I DOTACJE RZĄDOWE:
SUBWENCJA OGÓLNA:
1)      część podstawowa:
a)        kwota wyrównawcza,
b)        pozostała kwota dzielona proporcjonalnie do liczby mieszkańców gminy,
2)      część oświatowa,
3)      część rekompensacyjna,
      DOTACJE:
1)      na zadania własne:
a)      dodatki mieszkaniowe,
b)      dożywienie uczniów,
c)      utrzymanie przedszkoli specjalnych,
2)      na zadania zlecone:
a)      opieka społeczna:
- świadczenia pieniężne z pomocy społecznej,
            - utrzymanie ośrodków pomocy społecznej,
                         - zasiłki rodzinne i pielęgnacyjne,
                         - utrzymanie środowiskowych domów pomocy społecznej,
                         - usługi opiekuńcze dla osób z zaburzeniami psychicznymi,
b)      administracja państwowa,
c)      gospodarka komunalna;

V.                INNE DOCHODY:
1)      odsetki od środków finansowych gminy gromadzonych na rachunkach bankowych,
2)      spadki, zapisy, darowizny,
3)      odsetki od pożyczek udzielonych przez gminy,
4)      odsetki i dywidendy od wniesionego kapitału,
5)      dotacje celowe na dofinansowanie zadań własnych gminy,
6)      dotacje celowe na zdania wynikające z porozumień międzygminnych,
7)      dotacje celowe na usuwanie bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa
      i porządku publicznego,
8)      dochody z kar pieniężnych oraz grzywien.

     PODATEK OD NIERUCHOMOŚCI jest najważniejszą pozycją w dochodach własnych budżetów gmin. Dochody z tego podatku są istotnym źródłem dochodów własnych gmin. Podatek ten ma charakter przychodowy, bezpośredni i rzeczowy. Podmiotem podatku od nieruchomości są osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, które są:
1.      właścicielami lub samoistnymi posiadaczami nieruchomości albo obiektów budowlanych nie złączonych trwale z gruntem,
2.      posiadaczami zależnymi lub zarządzającymi nieruchomościami albo obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem, stanowiącymi własność Skarbu Państwa lub gminy,
3.      posiadaczami bez tytułu prawnego nieruchomości należących do Skarbu Państwa lub gminy,
4.      użytkownikami wieczystymi nieruchomości.
     Przedmiotem tego podatku są:
a)      budynki lub ich części,
b)      budowle związane z prowadzeniem działalności gospodarczej innej niż rolna czy leśna,
c)      grunty nie objęte podatkiem rolnym i leśnym.
     Podstawa opodatkowania uzależniona jest od przedmiotu podatku i:
-          dla budynku lub ich części – jest to powierzchnia użytkowa w m2 ,
-          dla budowli – wartość początkowa wyrażona w %,
-          dla gruntów – powierzchnia w m2.
     Stawka podatku jest proporcjonalna. Wysokość stawek ustala rada gminy w granicach ustalonych ustawą.

     PODATEK ROLNY w swej zasadniczej postaci funkcjonuje od roku 1985 na podstawie Ustawy z 15 grudnia 1984 r. o podatku rolnym. Ma on charakter przychodowo-dochodowy, rzeczowy i bezpośredni. W całości zasila budżet gminy.
     Podmiotem podatku rolnego są osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, które są właścicielami lub samoistnymi posiadaczami gospodarstw rolnych.
     Przedmiotem opodatkowania jest gospodarstwo rolne, za które uważa się obszar gruntów wykorzystywanych na cele rolnicze łącznie ze stawami i zabudowaniami rolnymi o łącznej powierzchni powyżej 1 hektara przeliczeniowego.
     „Obliczanie należności podatkowej odbywa się według następującej formuły:
Pr = Wż x Cż,
gdzie:
Pr – podatek za 1 ha przeliczeniowy;
Wż – wskaźnik w kwintalach żyta,
Cż – cena żyta.
     Wskaźnik w kwintalach żyta oznacza stawkę podatku rolnego, która wynika albo z ustawy
o podatku rolnym, albo z ustawy budżetowej na dany rok; może ona wynosić nie więcej niż 2,5 q na jeden hektar przeliczeniowy. Cena żyta jest aktualizowana”[2].

     PODATEK LEŚNY został wprowadzony od 1 stycznia 1992 r. na podstawie Ustawy z 28 października 1991 r. o lasach. Podatek ten zastąpił dawną opłatę leśną. Podatek leśny ma charakter przychodowo-dochodowy, bezpośredni, rzeczowy i w całości zasila budżet gminy.
     Podatnikiem są osoby fizyczne i prawne oraz jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej, będące właścicielami lub posiadaczami lasów stanowiących własność Skarbu Państwa lub gminy.
     Przedmiotem tego podatku są wszystkie lasy, z wyjątkiem lasów:
1.      nie związanych z gospodarką leśną,
2.      na terenie których istnieją ośrodki wypoczynkowe oraz zlokalizowane są działki budowlane i rekreacyjne,
3.      wyłączonych decyzjami administracyjnymi z gospodarki leśnej na cele inne niż leśne.
     Podstawą opodatkowania jest powierzchnia lasu wyrażona w hektarach przeliczeniowych, ustalana przy uwzględnieniu dziewięciu głównych gatunków drzew w drzewostanie i sześciu klas bonitacji drzewostanu.
     „Wysokość podatku oblicza się według następującej formuły:
Pi = 0,125 m3 Di x Cs,
gdzie:
Pi – podatek z 1 ha przeliczeniowego;
Di – drewno tartaczne iglaste;
Cs – średnia cena.  
     Hektary przeliczeniowe lasu są podstawą opodatkowania tylko wtedy, gdy istnieje plan zagospodarowania lasu. Jeśli planu takiego nie ma, podstawą opodatkowania jest hektar fizyczny”[3].

     PODATEK OD ŚRODKÓW TRANSPORTU ma charakter majątkowy, bezpośredni
i rzeczowy. Opodatkowaniu tym podatkiem podlegają:
1)      samochody ciężarowe o ładowności od 2 do 12 ton,
2)      samochody ciężarowe o ładowności powyżej 12 ton,
3)      ciągniki siodłowe i balastowe,
4)      przyczepy i naczepy o ładowności powyżej 5 ton,
5)      autobusy.
     Stawki podatku ustala rada gminy. Przedmiotem opodatkowania podatkiem od środków transportu nie są już zwłaszcza samochody osobowe i inne pojazdy. Właściciele tych pojazdów od 1 stycznia 1998r. nie płacą podatku z tego tytułu, natomiast zostali obciążeni przez wliczenie go w cenę paliwa.

     PODATEK OD SPADKÓW I DAROWIZN określa Ustawa z 29 czerwca 1995r.
o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn. Podatek ten ma charakter majątkowy, rzeczowy i bezpośredni.
Przedmiotem podatku są następujące sytuacje faktyczne bądź prawne:
a)      nabycie własności rzeczy znajdującej się w kraju lub praw majątkowych wykonywanych w kraju w drodze spadku,
b)      nabycie własności rzeczy znajdującej się w kraju lub praw majątkowych wykonywanych w kraju w drodze darowizny,
c)      nabycie praw do wkładu oszczędnościowego na podstawie dyspozycji wkładcy na wypadek jego śmierci,
d)     nabycie własności rzeczy przez zasiedzenie.
     Obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych – nabywcach własności rzeczy i praw majątkowych , a w przypadku darowizny solidarnie na obdarowanym i darczyńcy (także wtedy, gdy ten ostatni jest osobą prawną).
    
     W podatku od spadku i darowizn stosuje się liczne zwolnienia, które dotyczą tylko osób mających obywatelstwo polskie lub na stałe zamieszkałych w Polsce. Od podatku zwolnione jest m.in. nabycie rzeczy znajdujących się w kraju, jeżeli ani nabywca, ani spadkodawca (darczyńca) nie byli obywatelami polskimi ani nie mieli miejsca stałego pobytu w kraju; nabycie własności i prawa użytkowania wieczystego gospodarstwa rolnego (z pewnymi wyjątkami); nabycie przez osobę zaliczoną do I grupy podatkowej w drodze spadku lub darowizny zakładu wytwórczego, budowlanego, handlowego lub usługowego pod warunkiem prowadzenia go co najmniej przez 5 lat.
     „Wysokość podatku uzależniona jest od wartości nabytych wartości i praw majątkowych,
a ponadto od tego, do której z trzech grup podatkowych zaliczany jest nabywca. To zaliczenie następuje na podstawie osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której rzecz albo prawo zostały nabyte. Dla każdej z grup podatkowych ustalono odrębną skalę podatkową, przy czym skale te różnią się stopniem progresji. Ponadto dla każdej z trzech grup podatkowych przewidziano inną kwotę wolną od opodatkowania. Dla poszczególnych grup podatkowych przewidziano wreszcie możliwość skorzystania z ulgi podatkowej, związanej
z nabyciem mieszkania, w innej wysokości”[4].
     Podstawę opodatkowania stanowi wartość netto (tzw. czysta wartość) po potrąceniu długów i ciężarów nabywanych rzeczy i praw majątkowych, liczona z reguły w cenach rynkowych. Dla ustalenia wysokości podstawy obliczenia podatku istotna jest kwota wolna od opodatkowania. Opodatkowaniu podlega jedynie nadwyżka ponad tę kwotę. Skala podatku jest progresywna w przypadku nabycia rzeczy i praw majątkowych w drodze spadku lub darowizny oraz w przypadku nabycia praw do wkładu oszczędnościowego, natomiast proporcjonalna w przypadku nabycia własności rzeczy przez zasiedzenie. Progresja zróżnicowana jest w zależności od grupy podatkowej, do której zalicza się podatnik.
Grupy podatkowe:
I.              małżonek, zstępni oraz przysposobieni i ich zstępni, rodzice, rodzeństwo, pasierbowie, zięć, synowa, ojczym, macocha, teściowie,
II.           zstępni rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, zstępni i małżonkowie pasierbów, małżonkowie rodzeństwa, rodzeństwo małżonków, małżonkowie rodzeństwa małżonków,
III.        pozostali.
      PODATEK OD POSIADANIA PSÓW ma charakter konsumpcyjny, rzeczowy i bezpośredni. Płacą go osoby fizyczne posiadające psa. Stawkę maksymalną podatku ustala Minister Finansów, a stawki dla konkretnych gmin – rada gminy. Zwolnieni od tego podatku są:
1)      członkowie personelu placówek dyplomatycznych i konsularnych,
2)      kalecy (osoby głuchonieme, niewidome i niedołężne),
3)      osoby powyżej 70 lat prowadzące samodzielnie gospodarstwo domowe,
4)      osoby posiadające psy w celu pilnowania gospodarstw rolnych.

     „PODATEK OD DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ OPŁACANY W FORMIE KARTY PODATKOWEJ jest przejawem pragmatyzmu fiskalnego, gdyż dla pewnych rodzajów działalności (jest ich około 100), a zwłaszcza ze względu na zakres jej prowadzenia, władze publiczne zgadzają się na zryczłtowaną formę opodatkowania. Jest to forma dogodna dla podatnika, gdyż opłacenie podatku nie wymaga prowadzenia skomplikowanej ewidencji (księgi przychodów i rozchodów)”[5].
Kartę stosuje się na wniosek podatnika, którym może być osoba fizyczna.
Wysokość kwot podatku zależy od:
·         rodzaju prowadzonej działalności,
·         zakresu i rozmiaru tej działalności,
·         liczby mieszkańców miejscowości, w której wykonywana jest dana działalność,
·         liczby zatrudnionych osób.

     OPŁATA TARGOWA jest opłatą lokalną, której stawki ustala rada gminy w granicach określonych w trybie przewidzianym ustawą. „Opłatę targową – na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. Nr 9, poz. 31 z późn. zm.) pobiera się od osób fizycznych, osób prawnych i jednostek organizacyjnych nie mających osobowości prawnej, dokonujących sprzedaży na targowiskach oraz w innych miejscach, w których prowadzony jest handel typu targowiskowego (kiermasze, giełdy itp.). Od opłaty targowej zwolnione są osoby, które są podatnikami podatku od nieruchomości w związku z nieruchomościami lub obiektami budowlanymi nie złączonymi trwale z gruntem, położonym na terenie targowiska”[6].

     OPŁATA MIEJSCOWA jest typową opłatą lokalną. Pobierana jest od osób fizycznych przebywających czasowo w celach wypoczynkowych, zdrowotnych i turystycznych w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w w/w celach.
     Listę gmin o szczególnych walorach ustalają wspólnie władze państwowe i władze samorządowe. Z opłaty tej zwolnieni są członkowie personelu dyplomatycznego i konsularnego, osoby przebywające w szpitalach lub zakładach uzdrowiskowych oraz sanatoriach, osoby niewidome i ich przewodnicy a także zorganizowane grupy dzieci i młodzieży szkolnej.
     Stawki opłaty miejscowej ustala rada gminy w granicach określonych ustawą.

     OPŁATA ADMINISTRACYJNA może zostać wprowadzona przez radę gminy za czynności urzędowe wykonywane przez podległe jej organy, jeżeli czynności te nie są objęte przepisami o opłacie skarbowej. Podstawę prawną wprowadzania opłaty administracyjnej stanowi ustawa z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych. Stawki opłaty administracyjnej za poszczególne rodzaje czynności ustala rada gminy w granicach określonych ustawą.

     OPŁATA EKSPLOATACYJNA pobierana jest od podmiotów wydobywających kopaliny ze złóż znajdujących się na terenie gminy. Stawka opłaty ustalana jest przez organ koncesyjny, a jej wysokość uzależniona jest od rodzaju kopalin, ich przeznaczenia itd.
Wpływy z opłaty eksploatacyjnej w 50% zasilają budżet gminy, a w 50% stanowią dochód Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

     OPŁATA KONCESYJNA nakładana jest na podmioty poszukujące kopalin i rozpoznające je. Dochody z tej opłaty w 40% zasilają budżet państwa, kolejne 40% wpływa do budżetu gminy, natomiast 20% na rzecz Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

     OPŁATA SKARBOWA uregulowana jest ustawą z dnia 31 stycznia 1989r. o opłacie skarbowej i pobierana jest za:
1)      czynności urzędowe organów administracji rządowej (i samorządowej), podejmowane na wniosek lub na rzecz różnych podmiotów,
2)      wymienione w ustawie czynności cywilnoprawne bądź dokumenty stwierdzające takie czynności.

     Nowy system zasilania finansowego przewiduje SUBWENCJĘ OGÓLNĄ, składającą się z części:
1)      podstawowej,
2)      oświatowej,
3)      rekompensującej.
     O przeznaczeniu środków otrzymanych w formie subwencji ogólnej decyduje rada gminy. Wielkości kwotowe subwencji ogólnej są stałe, ustalone ostatecznie już na etapie uchwalania budżetu państwa. Mniejsze od zaplanowanych w ustawie budżetowej, faktycznie zrealizowane dochody budżetu państwa nie uprawniają do decyzji o zmniejszeniu wielkości subwencji dla gminy, ale też faktycznie zrealizowane dochody, większe od zaplanowanych w budżecie państwa, nie uprawniają gmin do uzyskania większych zasileń subwencyjnych.
     W odniesieniu do części podstawowej subwencji ogólnej oraz do elementu składowego subwencji rekompensacyjnej, nazywanego subwencją drogową, określona została ustawowo jej ogólna łączna minimalna wielkość.
     W przypadku części podstawowej, jej wielkość jest ustalana w relacji do planowanych w ustawie budżetowej na dany rok budżetowy dochodów budżetu państwa tych gmin, których potencjał dochodowy jest większy, co najmniej o 50%, od średniego potencjału dochodowego, obliczonego dla wszystkich gmin w Polsce.
     W przypadku subwencji drogowej, jej wielkość jest w każdym kolejnym roku budżetowym ustalana w relacji do planowanych na ten rok w ustawie budżetowej wpływów z podatku akcyzowego.
     Wielkość pozostałych części składowych subwencji ogólnej dla gmin, czyli część oświatowa oraz pozostała część subwencji rekompensacyjnej (związana z udzielanymi przez gminę ustawowymi ulgami w podatku rolnym i leśnym oraz z ubytkiem dochodów w związku z funkcjonującymi na terenie gminy zakładami pracy chronionej i jednostkami badawczo-rozwojowymi, a także niepłaceniem opłaty eksploatacyjnej w gminach górniczych) nie została określona ustawowo.

     Kwotę przeznaczoną na część podstawową subwencji ogólnej dla wszystkich gmin ustala się jako sumę kwoty stanowiącej nie mniej niż 1% planowanych w ustawie budżetowej dochodów budżetu państwa oraz kwoty wpłat gmin bogatszych.
     Podziału kwoty przeznaczonej na część podstawową subwencji ogólnej dokonuje się
w sposób następujący:
1)      odlicza się 4% kwoty subwencji ogólnej na rezerwę części podstawowej tej subwencji,
2)      ustala się dla poszczególnych gmin kwotę wyrównawczą według poniżej opisanych zasad,
3)      pozostałą kwotę części podstawowej subwencji ogólnej rozdziela się między wszystkie gminy proporcjonalnie do przeliczeniowej liczby mieszkańców w poszczególnych gminach.
Rezerwę części podstawowej subwencji ogólnej przeznacza się na zwiększenie części    podstawowej subwencji ogólnej dla gmin nie otrzymujących kwot wyrównawczej części podstawowej subwencji ogólnej, w których w pierwszym półroczu wystąpił ubytek dochodów, wynikający ze zmiany zasad ustalania udziałów gmin we wpłatach z PIT, wykazany w sprawozdaniu za pierwsze półrocze danego roku. Rezerwą dysponuje minister odpowiedzialny za finanse publiczne po zasięgnięciu opinii reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego”[7].
     Kwota wyrównawcza, będąca elementem części podstawowej subwencji ogólnej, przysługuje gminom, w których wskaźnik podstawowych dochodów podatkowych na 1 mieszkańca (wskaźnik G) jest mniejszy od 85% analogicznego wskaźnika obliczonego łącznie dla wszystkich gmin (wskaźnika P).
Wskaźnik G oblicza się, dzieląc kwotę podstawowych należnych dochodów podatkowych gminy w pierwszym półroczu roku bazowego przez liczbę mieszkańców gminy.
„Wysokość należnej gminie subwencji wyrównawczej oblicza się, mnożąc liczbę stanowiącą 90% różnicy między 85% wskaźnika P i wskaźnika G przez liczbę mieszkańców gminy
i przez wskaźnik określający dla roku bazowego relację planowanych dochodów budżetu państwa do tych dochodów zrealizowanych w pierwszym półroczu”[8].
       Gminy, dla których wskaźnik G jest większy niż 150% wskaźnika P, dokonują wpłaty
z przeznaczeniem na zwiększenie części podstawowej subwencji ogólnej. Do określenia wysokości wpłat przyjmuje się wskaźnik P i G. Łączna kwota wpłat jest określona w ustawie budżetowej.
     W myśl art. 23 ust. 2 kwotę rocznej wpłaty oblicza się mnożąc liczbę mieszkańców gminy przez wskaźnik określający dla roku bazowego relacje planowanych dochodów budżetu państwa do tych dochodów, które zostały zrealizowane w pierwszym półroczu i przez kwotę wynoszącą:
1)      dla gmin, dla których wskaźnik G jest nie większy niż 200% wskaźnika P – 20% nadwyżki wskaźnika G ponad 150% wskaźnika P,
2)      dla gmin, dla których wskaźnik G jest większy niż 200% i nie większy niż 300% wskaźnika P – 10% wskaźnika P, powiększoną o 25% nadwyżki wskaźnika G ponad 200% wskaźnika P,
3)      dla gmin, dla których wskaźnik G jest większy niż 300% wskaźnika P – 35% wskaźnika P, powiększoną o 30% nadwyżki wskaźnika G ponad 300% wskaźnika P[9].
Gminy dokonują wpłat na rachunek dochodów budżetu państwa w dwunastu równych ratach, w terminie do 15 dnia każdego miesiąca.
Od kwot nie wpłaconych w terminie nalicza się odsetki w wysokości ustalonej dla zaległości podatkowych.
     Zasady podziału oświatowej części subwencji ogólnej określa w formie rozporządzenia Minister Edukacji Narodowej, ustalając corocznie tzw. algorytm podziału (obejmuje on zestaw kryteriów, takich jak: liczba nauczycieli, przeciętna liczba godzin lekcyjnych przypadających na klasę szkolną, poziom wykształcenia zatrudnionych nauczycieli, miernik kosztów kształcenia itp.).
„Wielkość kwoty przeznaczonej na część oświatową subwencji ogólnej dla wszystkich jednostek samorządu terytorialnego ustala się jako łączną kwotę nie mniejszą niż 12,8% planowanych dochodów budżetu państwa. Od części oświatowej subwencji ogólnej odlicza się 1% na rezerwę, którą dysponuje minister właściwy do spraw finansów publicznych po zasięgnięciu opinii ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania oraz reprezentacji jednostek samorządu terytorialnego”[10].
     Podstawową część kwoty przeznaczonej na oświatę, po odliczeniu rezerwy, rozdziela się między gminy, powiaty i województwa według zasad ustalonych w rozporządzeniu.
     Rekompensacyjna część subwencji ogólnej dla gmin składa się z dwóch części:
-            rekompensującej gminom utracone dochody w związku z ograniczeniem przedmiotowego zakresu podatku od środków transportowych; tę część subwencji ogólnej otrzymują wszystkie gminy, a jej ogólna, łączna pula, stanowiąca 10,5% planowanych dochodów z podatku akcyzowego od paliw silnikowych, rozdzielana jest między gminy proporcjonalnie do utraconego dochodu ze zlikwidowanej części podatku,
-            rekompensującej gminom utracone dochody z tytułu ulg i zwolnień, określonych
       w przepisach niektórych ustaw regulujących uzyskiwanie przez gminy dochodów
       własnych; ogólna wielkość tej puli subwencji rekompensacyjnej jest określana
       corocznie w ustawie budżetowej i jest wielkością wynikową, związaną ze
       zgłoszonymi przez gminy kwotami ubytku w ich dochodach na skutek stosowania
       określonych ulg i zwolnień.
     „Należy przy tym przyjąć, że zasada refundowania ulg ustawowych funkcjonuje w obecnym systemie finansowania gmin w sposób podwójny. Nie tylko określone rodzaje ulg ustawowych w podatkach samorządowych stanowią przesłankę do otrzymania jednego z elementów składowych części rekompensacyjnej subwencji ogólnej, lecz także ubytek dochodów gminy, wynikający między innymi z ustawowo udzielonych ulg, powodujących obniżenie jej podstawowych dochodów podatkowych, powoduje, iż gmina jest uprawniona do otrzymania części wyrównawczej subwencji ogólnej”[11].
   
     Wśród potencjalnych dochodów gmin specjalne znaczenie mają DOTACJE CELOWE przyznawane z budżetu państwa na realizację zadań zleconych z zakresu administracji rządowej oraz innych zadań zleconych ustawami. Kwoty dotacji celowych ustala się według zasad przyjętych do określania wydatków podobnego rodzaju w budżecie państwa. Dotacje przekazywane są przez wojewodów, jeżeli inne ustawy nie stanowią inaczej. Dotacje celowe powinny być przekazywane w trybie umożliwiającym pełne i terminowe wykonanie zlecanych zadań.
     Z budżetu państwa udzielane są dotacje celowe na finansowanie lub dofinansowanie    określonych w odrębnych przepisach zadań własnych gminy z zakresu:
1)      pomocy społecznej,
2)      wypłat dodatków mieszkaniowych,
3)      innych zadań.

Z budżetu państwa mogą być też udzielane gminie dotacje celowe na usuwanie bezpośrednich zagrożeń dla bezpieczeństwa i porządku publicznego.


[1] B. Brzeziński, T. Dębowska-Romanowska, M. Kalinowski, W. Wójtowicz Prawo finansowe, Wydawnictwo  C.H.BECK,  Warszawa 1996, s. 101
[2] S. Owsiak Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 343-344
[3] jak wyżej
[4] B. Brzeziński Zarys prawa finansów publicznych, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń 1998, s. 127
[5] S. Owsiak Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 346
[6] B. Brzeziński Zarys prawa finansów publicznych, Wydawnictwo „Dom Organizatora”, Toruń 1998, s. 130-131
[7] S. Owsiak Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 358-359
[8] jak wyżej
[9] Ustawa z dnia 26 listopada 1998r. o dochodach jednostek samorządu terytorialnego w latach 1999 i 2000,
 Dz. U. 1998r., nr 150, poz. 983
[10] S. Owsiak Finanse publiczne. Teoria i praktyka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000, s. 360
[11] E. Kornberger-Sokołowska Nowe zasady subwencjonowania jednostek samorządu terytorialnego w „Samorząd terytorialny” nr 6, Warszawa 1999r., s. 39


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz